Berberaap in het wild
Berberaap in het wild

Born to be wild

Project voor het voortbestaan
van de bedreigde berberaap

In het kort

Al jaren liepen de opvangaanvragen voor berberapen op bij AAP. Onderzoek bevestigde het ergste: de berberaap staat op het punt van uitsterven. Minder dan 10.000 berberapen leven nog in het wild (Marokko en Algerije), terwijl dat er in 1977 nog zo’n 23.000 waren... Baby-berberapen worden door stropers uit de natuur geroofd en daarna illegaal verhandeld. De dieren eindigen vervolgens als huisdier of als toeristische attractie. Daarnaast wordt de natuurlijke leefomgeving van de berberaap in hoog tempo verwoest. De hoogste tijd voor actie, want de berberaap mag niet uitsterven!

De dieren zijn Born to be Wild.

smokkelroutes berberaap

Born to be Wild

Born to be Wild is een internationaal samenwerkingsproject om het voortbestaan van de berberaap veilig te stellen. AAP startte het project in 2017 in nauwe samenwerking met IFAW (International Fund for Animal Welfare) en tal van andere organisaties. Born to be Wild geeft een ambitieus vervolg aan het werk van MPC (Moroccan Primate Conservation Foundation), in 2003 opgericht door een voormalig AAP-medewerkster met hart voor de berberaap. Born to be Wild bestaat uit drie belangrijke onderdelen:

Beschermen:

- Het per direct voorkomen van het stropen van jonge berberapen;
- Het ontmoedigen van de smokkel naar het Europese vasteland;
- Het bieden van (nood)opvang voor berberapen die in beslag worden genomen.

Verankeren:

- De bescherming van de berberapen borgen bij de Marokkaanse autoriteiten en het Marokkaanse publiek;
- Het faciliteren van de monitoring, handhaving en strafrechtelijke vervolging van smokkel en handel.

Verduurzamen:

- Het leefgebied van de berberaap beschermen en het herstel ervan faciliteren;
- Een structuur en verdienmodel opzetten om de activiteiten in Marokko duurzaam te kunnen financieren en continueren.
 

Berberaap in Ifrane National Park

Samenwerking

IFAW organiseerde voor een periode van drie jaar alle activiteiten in Marokko, AAP coördineerde de activiteiten in Europa (met name Spanje en Italië). AAP heeft daarnaast verschillende samenwerkingspartners bij het project betrokken, waarvan dit de belangrijkste zijn:

  • Marokkaanse autoriteiten (nationaal, regionaal en lokaal)Ifaw logo
  • Spaanse autoriteiten (nationaal, regionaal en lokaal)
  • Eurogroup for Animals (Brussel)
  • Asociación Nacional para la Defensa de los Animales (ANDA, Spanje)
  • Lega Anti Vivisezione (LAV, Italië)
  • Reisorgansatie TUI (Europa)
  • All for Nature (Nederland)

Na de projectperiode (2017-2020) heeft IFAW de samenwerking beëindigd en besloot AAP het project zelfstandig voort te zetten. Hiervoor is AAP Marocco opgericht met als uiteindelijk doel een duurzame overdacht van het project aan de lokale bevolking en autoriteiten.

Mogelijk gemaakt door de deelnemers van de Postcode LoterijNationale Postcode Loterij
Born to be Wild was niet mogelijk geweest zonder de enorme steun van de deelnemers van de Nationale Postcode Loterij. Stichting AAP heeft in 2017 ruim €1,3 miljoen van de Nationale Postcode Loterij ontvangen om dit project ter bescherming van de berberaap te realiseren.

Het probleem

De grootste bedreigingen voor de berberaap zijn stroperij, illegale handel en verwoesting van zijn leefgebied. Onderzoek in 2008 was glashelder over de gevolgen als er niets zou gebeuren: het onherroepelijk uitsterven van berberapen in het Midden-Atlasgebergte. En als deze grootste populatie berberapen ter wereld verdwijnt, kan dat de teloorgang van de gehele primatensoort binnen 15 tot 20 jaar betekenen.

Stroperij en illegale handel

  • Jaarlijks worden honderden, veelal jonge berberapen gestroopt.
  • Verreweg de meeste gestroopte berberapen worden illegaal verhandeld naar Europa, waar ze eindigen als huisdier of als ‘fotomodel’ om met toeristen op de foto te gaan.
  • Uit Europese inbeslagnames blijkt dat dat de meeste dieren gesmokkeld worden in een koffer, tas of onder een stoelzitting. Ze zijn dan verdoofd met een slaapmiddel. Het is onbekend hoeveel dieren dit niet overleven, maar zonder enige twijfel is het sterftepercentage onder (baby)berberapen hoog.
  • De berberaap is het meest in beslag genomen bedreigde zoogdier in de Europese Unie en een van de meest aangemelde primatensoorten bij AAP.

Verwoesting van het leefgebied

  • De laatste berberapen in het wild leven in versnipperde gebieden in het noorden van Algerije en in Marokko. Ongeveer de helft van alle resterende berberapen leeft in Ifrane National Park, een nationaal park wat gevormd wordt door de bossen van het Midden-Atlasgebergte in Marokko.
  • De verwoesting van het leefgebied komt door klimaatverandering, overbegrazing, illegale houtkap en productie van houtskool.

Berberaap op de markt in Marokko

DE AANPAK

Het hart van het project wordt gevormd door een team bevlogen scouts dat actief is in Ifrane National Park, een natuurreservaat in het Midden-Atlasgebergte. Deze scouts patrouilleren dag en nacht in het park om illegale activiteiten te signaleren en de vijftien groepen berberapen in de gaten te houden die het dichtst bij de toeristische zones van het park leven. Ook luisteren ze naar de zorgen van de lokale fruitboeren en geven ze voorlichting aan toeristen.

Tegelijk worden educatieve lessen aangeboden op scholen; in 2020 werden ruim 30 scholen rondom het nationaal park bezocht om de leerlingen het nut van de berberaap duidelijk te maken. Tenslotte krijgen lokale autoriteiten training in het succesvol in beslag nemen van onderschepte dieren en leren ze over internationale overeenkomsten als CITES, CMS, AEWA en CBD.

Rangers in Ifrane

AL BEREIKT

De scouts in het park hebben de afgelopen drie jaar nauwkeurig bijgehouden hoe groot de groepen berberapen zijn. Waar tijdens het onderzoek in 2008 nog de helft van alle jonge dieren verdween uit de groepen die het dichtst bij toeristische gebieden leefde, is er nu een duidelijke groei te zien. Ten opzichte van de telling in 2008 zijn de meest getroffen groepen inmiddels meer dan verdubbeld in aantal. Dat is een geweldig resultaat van al het werk in Ifrane National Park.

Tijdens de eerste drie jaar Born to be Wild (2017-2020) is een jaarlijkse populatiegroei van 9,5% zichtbaar in de onderzoeksdata. Dat komt erop neer dat de gemonitorde groepen in totaal met 32% zijn gegroeid – een toename van 86 berberapen. Dit aantal doet eigenlijk nog geen recht aan de werkelijke impact, want verschillende groepen zijn door de groei in twee groepen gesplitst. Sommige zijn naar nieuwe gebieden verhuisd die niet worden bestudeerd en dus niet worden meegeteld.

 

_____________________

Deze cijfers doen ook geen recht aan de bijzonder verhalen achter de resultaten. Zoals de keer in november 2019 dat snoepverkopers in het park zagen hoe een jong berberaapje in een auto werd meegenomen. Ze wisten hoe te handelen en dankzij de perfecte samenwerking met autoriteiten, politie en de scouts konden de stropers aangehouden worden, beboet en het diertje binnen 24 uur terug naar de groep worden gebracht. Ook kon door alertheid van voorgelichte dorpsbewoners tijdig een groep scouts ter plekke zijn om te voorkomen dat smokkelaars toe konden slaan. De preventieve werking van dergelijke acties, die regelmatig voorkwamen tijdens het project, heeft een enorme bijdrage geleverd aan het succes.

_____________________

 

 

De scouts hebben de samenwerking tussen de lokale autoriteiten verbeterd dankzij onze overeenkomst met het Marokkaanse Department of Water and Forests. Op het gebied van illegale houtkap zijn veelbelovende resultaten behaald en de lokale politie is op verschillende manieren ondersteund. Ook zijn met hulp van de brandweer talloze kampvuren geblust om verder habitatverlies te voorkomen.

Young macaques

NOG TE DOEN

De door de scouts verzamelde gegevens leverden waardevolle wetenschappelijke data op over de populatie van berberapen in Ifrane National Park. Denk aan de effecten van toerisme op de berberapen, interactie met de apen, de impact van de toeristische inspanningen van de scouts en het bijzondere geval van een jong dat geadopteerd werd door een naburige groep. Deze bevindingen zijn en worden gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften om de effectiviteit van het project aan te tonen. Ook kunnen we hiermee goed onderbouwde aanbevelingen doen voor verdere bescherming van de berberaap en andere bedreigde soorten.

 

De financiële steun van De Nationale Postcode Loterij maak het AAP mogelijk het project voort te zetten om te voorkomen dat activiteiten teruggeschroefd moeten worden. Het gevaar voor de berberaap is nog niet geweken en verder bouwen aan de behaalde resultaten blijft nodig. Daarom is AAP Marocco opgericht en is Imad Cherkaoui aangesteld als directeur Born to be Wild. Deel van de opdracht is het opzetten van een revalidatie- en vrijlatingsprogramma voor de geredde berberapen. Het uiteindelijke doel is om het project duurzaam over te dragen aan de lokale autoriteiten, zodat de community scouts door kunnen gaan met hun werk.

Born to Be Wild in de media

Op 3 maart 2021 was het World Wildlife Day. Op deze dag stond de balans tussen bossen en levensonderhoud centraal. Een mooi moment om met een update te komen over ons Born to be Wild-project, hieronder in de video te zien!

 

 

Tim Huijsmans, de jonge oprichter van Faunawatch en beschermer van bedreigde diersoorten, bracht in 2018 een bezoek aan Born to be Wild. Van dichtbij leerde Tim hoe deze bijzondere diersoort leeft, wat de bedreigingen zijn en hoe de scouts van het project werken om de apen en hun habitat te beschermen. Bekijk de drie videoverslagen van Tim's bezoek!

Tim's bezoek aan Marokko