1 op de 7 geredde exotische huisdieren heeft zoonose

Stichting AAP publiceert vandaag een nieuw onderzoek waaruit blijkt dat exotische huisdieren regelmatig zoönotische virussen, bacteriën of parasieten bij zich dragen - ziektes die dieren op mensen kunnen overdragen. Van de exotische huisdieren die AAP de afgelopen 5 jaar uit Nederland en andere EU-landen heeft opgevangen, bleek 13.7% een potentieel gevaarlijke zoönose te hebben. Bij zwerfdieren – vermoedelijk ontsnapte of losgelaten exotische huisdieren - was dit percentage zelfs 50%.

Wetenschappers waarschuwen al jaren dat wilde dieren een bron zijn van zowel bekende als nog onbekende zoönotische ziektekiemen. Dit maakt de exotische huisdierenhandel, waarin heel veel wilde diersoorten op grote schaal in nauw contact komen met mensen en andere diersoorten, een onderschatte risicofactor voor de verspreiding van infectieziekten. Deze handel in de EU - één van de grootste markten ter wereld voor exotische huisdieren – is nog altijd nauwelijks gereguleerd.

Niet te zien
“Ons onderzoek laat zien dat veel voormalig exotische huisdieren zoönosen met zich meedragen die pas worden opgemerkt wanneer ze daar in onze gespecialiseerde quarantaine op worden getest”, zegt David van Gennep, directeur van Stichting AAP. Denk aan primaten met herpesvirussen of STLV (Simian T-Lymphotropic Virus). STLV uit zich in mensen als HTLV; een virus dat o.a. kan leiden tot T-cel kanker. Andere dieren droegen bijvoorbeeld parasitaire wormen, zoals baylisascaris, bij zich. In mensen kunnen de larven van deze wormen naar bijvoorbeeld de ogen of de hersenen kruipen met ernstige, soms zelfs dodelijke, neurologische gevolgen. “Aan exotische dieren is niet te zien dat ze virussen, bacteriën of parasieten bij zich dragen. Ook dieren die gezond ogen, kunnen geïnfecteerd zijn met ziektes die gevaarlijk kunnen zijn voor mensen en andere dieren. Als wij alleen al in de paar honderd dieren die wij recent gered hebben zoveel zoönosen aantreffen, hoe zit het dan met die miljoenen exotische huisdieren die in de EU worden gehouden? De kans is erg groot dat die nooit zijn getest, met alle risico’s van dien.”

Europese Positieflijst
Striped skunkDe huidige EU-regelgeving is onvoldoende gericht op het voorkomen, vinden en bestrijden van de zoönose-risico’s in de exotische huisdierenhandel. Zo zijn de meeste wilde diersoorten nog altijd legaal te verhandelen binnen de EU. De Europese Diergezondheidswet richt zich vooral op de veehouderij en voedselproductiesector, maar veel ziektes die exotische huisdieren met zich mee kunnen dragen zijn hier niet in opgenomen. Ook hoeven exotische huisdieren niet geregistreerd of getraceerd te kunnen worden, wat voor andere dieren wel geldt. Volgens AAP is het dan ook noodzakelijk dat er zo snel mogelijk een EU Positieflijst voor huisdieren komt. Dit is een Europeselijst met toegestane huisdieren, die als veilig en geschikt zijn beoordeeld op basis van volksgezondheids-, diergezondheids-, dierenwelzijns- en biodiversiteitscriteria. Diersoorten die niet op de lijst staan zijn dan verboden. Daarmee worden de huidige risico’s effectief verminderd.

Aan de slag
Niet alleen AAP is voorstander van dit instrument, ook in de politiek is hier breed draagvlak voor te vinden. D66-Kamerlid De Groot: “Internationale handel in wilde dieren is een groot risico voor onze gezondheid. Ons voorstel om vogels, amfibieën en reptielen op een positieflijst te zetten is met een meerderheid aangenomen in de Tweede Kamer. Het is tijd dat de minister hiermee aan de slag gaat, want een volgende zoönose ligt op de loer. We moeten alles op alles zetten om een volgende pandemie te voorkomen.”

We moeten alles op alles zetten om een volgende pandemie te voorkomen.
- Tjeerd de Groot (D66)

David van Gennep is het daar mee eens. “Als we een herhaling van COVID-19 willen voorkomen, moeten de grondoorzaken van pandemieën worden aangepakt. Dat betekent dus ook het beter reguleren van de exotische huisdierenhandel in de EU, met de EU-Positieflijst.”

Het rapport Infected and Undetected: Zoonoses and Exotic Pets in the EU is hier te downloaden (Engels).