BLOG: 10 jaar Positieflijst in België

Onze zuiderburen zijn er al een tijdje achter: Niet alle dieren zijn geschikt om als huisdier te houden. Daarom werden in België in 2002 de eerste stappen gezet voor een lijst “de positieve lijst”, waarop zoogdieren zouden komen die door eenieder gehouden kunnen worden. De totstandkoming van deze regelgeving kende, net als in Nederland tot op heden, een bewogen verleden. Diverse partijen probeerde te dwarsbomen dat deze lijst het levenslicht zou gaan zien. Bij het opstellen van de lijst werden uiteindelijk verschillende criteria gebruikt om te beoordelen of dieren op de lijst konden worden opgenomen of niet. Net als in Nederland nu wordt gedaan.

Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in een lijst die 7 jaren na de start van het traject, in werking is getreden op 1 oktober 2009. Op de lijst staan 42 zoogdiersoorten die in België mogen gehouden worden. Het is een flexibele lijst. Al wie daar belang aan hecht, kan verzoeken een diersoort te laten toevoegen. Uit de aanvraag zal echter moeten blijken dat er voldoende wetenschappelijke gegevens beschikbaar zijn waaruit blijkt dat de diersoort in kwestie door iedere persoon gehouden kan worden zonder dat er specifieke voorkennis vereist is en zonder dat dit een risico oplevert voor het welzijn van het dier. En dat blijkt moeilijk. Tot nu toe zijn er geen zoogdieren toegevoegd aan de Positieve Lijst. De Aziatische gestreepte grondeekhoorn, een fantastisch mooi diertje maar bij ontsnapping toch vervelend invasief voor de inheemse eekhoorn, is op maart 2019 van de lijst gehaald.

Degoe‘De positieve lijst’ is niet louter opgesteld om het welzijn van het te houden dier te verbeteren. De lijst dient ook een menselijk doel namelijk de volksgezondheidsrisico’s reduceren. Die meervoudige doelen waaraan dat ene instrument bijdraagt, maakt dat momenteel toepassing van een positieve lijst op Europees niveau wordt verkend. Want de hamvraag na 10 jaar Positieflijst in België: ‘Heeft de lijst bijgedragen aan de doelen waarvoor deze is opgesteld?’ moet bevestigend worden beantwoord. Het aantal - zonder ontheffing (in België: erkenning) - gehouden diersoorten door particulieren is in aantal afgenomen. In België zijn door handhavende instanties geen bewijzen gevonden dat diersoorten die niet meer toegestaan zijn vanaf 2009, dan maar illegaal worden gehouden. Zelfs de instroom van niet-geschikte huisdieren bij opvangcentra is afgenomen. Omdat niet-toegelaten zoogdieren toch als huisdier gehouden mogen worden zonder erkenning als eigenaren kunnen bewijzen dat ze de dieren al in huis hadden voor de inwerkingtreding van de lijst op 1 oktober 2009, beginnen we nu 10 jaar later te zien pas echt de effecten van de positieflijst te zien.

We denken weleens laatdunkend dat het bestuurlijke bestel in België (met de vele regeringscrises, complexe bestuurslagen die in verschillende talen werken) niet effectief kan functioneren. Niets is minder waar. België pakt door en is vooruitstrevend, aangemoedigd door de vastberaden opererende dierenwelzijnsorganisatie GAIA. Per gewest is er een verantwoordelijk Minister of Staatssecretaris aangewezen voor dierenwelzijn en zij maken de hoge ambities waar. Vlaanderen heeft onlangs als eerste regio in de Europese Unie een werkende positieflijst voor reptielen. Om het welbekende liedje van ‘Het goede doel’ tot slot wat te verbasteren: ‘Er is geen reden om te twijfelen over België!’ Integendeel: goed voorbeeld doet volgen!

Paul van der Wielen is Senior Beleidsadviseur bij Stichting AAP

Blijf op de hoogte

Schrijf je in en ontvang elke 2 maanden indrukwekkende verhalen over onze dieren